Metanip qeriuaannartunit
Metanip qeriuaannartunit natilinneeersup akiorniagaq allisissinnaavaa
Qeriuaannartumik natillip Tunup avannaaniittup ilisimatuut nalunngeriigaannit metan annerujussuaq aniatippaa. Paaseqqammigaavoq metanerujussuaq aasami kiannerunerinnaani pinnani aammali ukiakkut nillernerulernerani aniatinneqartoq.
Ilisimatuut Københavnip Universitetianeersut ilisimatuut Lundip Århusillu Universitetiineersut suleqatigalugit uissuumminartoq tamanna ilisimatuut suliaannik naqitertakkami Nature’mi ilanngussimavaat.
Metan gassiuvoq anianermini CO2’p sunniutaata 20’eriaataa missiliorlugu kissapiloortitsilluni. Silaannaap metanertaata annersaa nunarsuup qeriuaannartuliinit, pingaartumik Arktis’imit, pisuuvoq. Maannamut ilisimatuut isumaqaraluarput qeriuaannartullit kiannerunerani metan aniatinnerusaraat. Uuttuinerilli kingulliit takutippaat taamaanngitsoq. Ilisimatuut paasivaat ukiakkut qerisarnerujartornerata qeriuaannartumik natilik naqillugu metanerujussuarmik issingertaraa. Uuttuinerit Tunup avannaani misissuiffimmi Zackenbergimi suliarineqarput.
Uuttuinerit takutippaat 2007 septembariugaa oktobariugaalu metanip aniasup aasaanerani qaammatini pingasuni aniareersoq angeqatigigaa.
Paasisat uissuumminartut klimamut tunngasunik pingaartumillu issittuni klimap allanngoriartornersuinik ilisimariikkanut ilapittuutaapput.
Qeriuaannartoq
Nunarsuup affaata avannarliup sisamararterutaata missaa qeriuaannartoqarpoq, tassa nunat qaa’tungaannaasa aasami aattarfii. Misissuiffiup Zackenbergip Tunup avannaaniittup eqqaa meterimik ataatsimik aattarpoq, ataaniittorli qeriuaannartoq meterinik hunnorujunik arlalinnik issussuseqarsinnaavoq.
Qeriuaannartullit aattornerusalerpata bakteriat itersinnaapput uumassuseqarsimasullu nunami qerrusimasut kulstoffertallit suliarilerlugit. Tamanna silaannartaqarpat CO2 anialissaaq; qeriuaannartorli silaannartaqanngippat metan, CH4, anialissaaq.
Tamaani qeriuaannartulinnit metanip anialerneratut allanik uissuuminarsinnaasunik nunarsuup klimaanik sunniisinnaasoqarpoq. Tassa metanip Sibiriap, Canadap Alaskallu qeriuaannartuliinit anialernera, metanillu imarpiit naqqini uninngagaluartup anialernera Golfstrømmillu allanngortitaanera. Tamakku suli uani atuarsinnaavatit.